Szkło hartowane a zwykłe. Czym się różnią i które wybrać?

Na pierwszy rzut oka szkło hartowane i zwykłe mogą wyglądać niemal identycznie. Różnice ujawniają się dopiero pod wpływem większych obciążeń, uderzeń lub wysokiej temperatury. Szkło hartowane jest bardziej odporne na uderzenia i zmiany temperatury niż zwykłe szkło, a po rozbiciu rozpada się na drobniejsze, mniej ostre fragmenty. Zwykła szyba jest tańsza i wystarczająca w wielu prostych zastosowaniach, ale gorzej sprawdza się tam, gdzie znaczenie ma bezpieczeństwo i większa wytrzymałość. Wybór rodzaju szkła powinien więc zależeć przede wszystkim od jego przeznaczenia. W dalszej części wyjaśniamy, czym różni się szkło hartowane od zwykłego i kiedy warto wybrać każde z tych rozwiązań.

• Szkło hartowane jest nawet kilkukrotnie bardziej wytrzymałe niż zwykłe szkło, dlatego lepiej sprawdza się w miejscach narażonych na uderzenia, duże obciążenia i zmiany temperatury.
• Szkło hartowane zwiększa bezpieczeństwo użytkowania, ponieważ po rozbiciu rozpada się na drobne fragmenty o mniej ostrych krawędziach, dlatego stosuje się je m.in. w kabinach prysznicowych, drzwiach szklanych i balustradach.
• Wybór między szkłem hartowanym a zwykłym powinien zależeć od zastosowania, a wymiary i otwory w szybie hartowanej trzeba zaplanować przed hartowaniem, ponieważ późniejsze cięcie lub wiercenie nie jest możliwe.

Czym różni się szkło hartowane od zwykłego?

Podstawowa różnica między szkłem hartowanym a zwykłym wynika ze sposobu produkcji. Standardowe szkło float po uformowaniu i odprężeniu zachowuje swoje typowe właściwości. Szkło hartowane przechodzi dodatkową obróbkę termiczną, która zmienia układ naprężeń w tafli. Dzięki temu jest znacznie bardziej odporne na uderzenia i obciążenia mechaniczne. Szkło hartowane może osiągać nawet około pięciokrotnie większą wytrzymałość niż zwykłe szkło o tej samej grubości.

Jak powstaje szkło hartowane? Proces hartowania szkła

Proces hartowania polega na kontrolowanym nagrzewaniu i szybkim chłodzeniu gotowej tafli. Najpierw szkło przycina się do odpowiedniego wymiaru. Na tym etapie wykonuje się także otwory pod uchwyty, zawiasy i inne mocowania oraz obrabia krawędzie. Następnie tafla trafia do pieca, gdzie jest nagrzewana do temperatury około 620°C, a później szybko chłodzona strumieniem powietrza. Zewnętrzne warstwy szkła ochładzają się szybciej niż jego wnętrze. W efekcie na powierzchni powstają naprężenia ściskające, a wewnątrz naprężenia rozciągające. To właśnie ten układ odpowiada za większą wytrzymałość szyby

Proces produkcji szkła hartowanego wymaga więc wcześniejszego dokładnego ustalenia wymiarów. Po hartowaniu zmiana projektu jest bardzo ograniczona.

Szkło hartowane a zwykłe szkło – co dzieje się podczas rozbicia?

Sposób pękania to jedna z najważniejszych różnic między szkłem hartowanym a zwykłym. Zwykłe szkło po silnym uderzeniu może rozpaść się na duże, nieregularne i ostre fragmenty, które zwiększają ryzyko poważnych skaleczeń.

Szkło hartowane rozpada się na drobne kawałki o znacznie mniej ostrych krawędziach, dlatego zalicza się je do szkła bezpiecznego. Nie oznacza to jednak, że potłuczoną szybę można bezpiecznie chwytać gołą dłonią. Ryzyko urazu nadal istnieje, ale charakter pęknięcia ogranicza powstawanie długich, ostrych odłamków.

Zastosowania szkła hartowanego – do czego jest używane?

Szkło hartowane stosuje się wszędzie tam, gdzie znaczenie mają bezpieczeństwo, trwałość i odporność na uszkodzenia. W domu wykorzystuje się je częściej, niż mogłoby się wydawać.

Szyby hartowane montuje się między innymi w kabinach prysznicowych, drzwiach szklanych, ściankach działowych, balustradach, meblach, zabudowach i innych elementach wyposażenia wnętrz. Stosuje się je również w przestrzeniach publicznych, witrynach i miejscach narażonych na uderzenia lub większe obciążenia.

Jakie są wady i ograniczenia szkła hartowanego?

Większa odporność nie oznacza, że szkło hartowane jest niezniszczalne. Nadal może pęknąć, a jednym z jego najbardziej wrażliwych miejsc pozostają krawędzie. Silne, punktowe uderzenie w tym obszarze może doprowadzić do zniszczenia całej tafli. Trzeba również uwzględnić ograniczenia związane z obróbką. Po hartowaniu nie można swobodnie zmienić wymiarów szyby ani wykonać dodatkowego otworu.

Szkło hartowane jest również droższe od zwykłego. Cena uwzględnia dodatkową obróbkę, przygotowanie tafli oraz sam proces hartowania. W wielu zastosowaniach wyższy koszt wynika jednak z wymagań dotyczących trwałości i bezpieczeństwa.

Czy szkło hartowane można ciąć, wiercić lub szlifować?

Obróbkę szkła hartowanego trzeba wykonać przed procesem hartowania. Dotyczy to cięcia, wiercenia otworów, szlifowania krawędzi oraz przygotowania wycięć pod okucia i uchwyty. Próba wiercenia lub cięcia gotowej szyby narusza naprężenia powstałe podczas hartowania. W efekcie cała tafla może natychmiast rozpaść się na drobne fragmenty. Wymiar szkła hartowanego, rozmieszczenie otworów i sposób montażu należy wcześniej ustalić ze szklarzem. Jeśli gotowa szyba okaże się zbyt duża, nie można jej po prostu skrócić.

Czy szkło hartowane może pęknąć samoistnie?

Samoistne pęknięcia zdarzają się rzadko, ale są możliwe. Jedną z przyczyn mogą być niewielkie inkluzje siarczku niklu, czyli NiS, powstające podczas produkcji szkła float. Zmiana objętości takiej inkluzji może z czasem zaburzyć układ naprężeń w hartowanej tafli i doprowadzić do jej nagłego pęknięcia. 

Nie każde nagłe pęknięcie jest jednak związane z NiS. Przyczyną może być także wcześniejsze uszkodzenie krawędzi, niewłaściwy montaż, kontakt szkła z twardym elementem konstrukcji lub naprężenia oddziałujące na taflę.

Jak rozpoznać szkło hartowane?

Sam wygląd tafli często nie pozwala odróżnić obu rodzajów szkła. Szkło hartowane i zwykłe szkło float mogą mieć podobną przezroczystość i tę samą grubość.

Najłatwiej sprawdzić oznaczenia producenta umieszczone na szybie. W przypadku szkła bezpiecznego stosowanego w budownictwie może pojawić się trwałe oznaczenie zawierające informacje o producencie i normie produktu. Przy już zamontowanej szybie warto poszukać charakterystycznego stempla w narożniku.

Nie należy natomiast wykonywać własnych „testów” polegających na uderzaniu w taflę. Sposób pękania pozwoliłby rozpoznać rodzaj szkła, ale szyba przestałaby nadawać się do użytku.

Hartowane czy zwykłe? Jak dobrać rodzaj szkła?

Nie ma jednego rodzaju szkła odpowiedniego do każdego zastosowania. Jeśli tafla ma pełnić funkcję dekoracyjną i znajduje się w miejscu mało narażonym na uderzenia, czasem wystarczy standardowe szkło.

Szkło hartowane warto wybrać wtedy, gdy szyba będzie intensywnie użytkowana, narażona na uderzenia, zmiany temperatury lub bezpośredni kontakt z człowiekiem. Dlatego często stosuje się je w kabinach prysznicowych, drzwiach, balustradach, ściankach szklanych i większych zabudowach.

Przed zamówieniem warto omówić ze szklarzem sposób montażu, wymiary oraz przewidywane obciążenia. Pozwoli to odpowiednio dobrać grubość, rodzaj szkła i zakres obróbki, zamiast kierować się wyłącznie ceną tafli.

Przeczytaj także: 

• Szkło matowe czy przezroczyste – które lepiej sprawdzi się w twoim wnętrzu?
• Jak prawidłowo dbać o szklane elementy w domu?
• Szkło hartowane – co to takiego i jakie ma zalety?